Muzea
Kraków ma na swej mapie wiele różnych muzeów z ciekawymi zbiorami. Znajduje się tu najstarsze w Polsce Muzeum Narodowe, oryginalne Muzeum Farmacji i najcenniejsze pośród wszystkich w kraju - Państwowe Zbiory Sztuki na Wawelu.
Muzeum Narodowe - założone decyzją Rady Miejskiej w 1879 r. Początkowo mieściło się na I piętrze Sukiennic, jednak powiększająca się liczba zbiorów oraz rosnące zainteresowanie zwiedzających doprowadziły do rozbudowania się Muzeum. Objęło ono dom Jana Matejki, otrzymało od rodziny Szołayskich kamienicę, od miasta Wieżę Mariacką, Barbakan i Wieżę Ratuszową. W latach 30 - tych XX w. rozpoczęto budowę nowego gmachu. W 1951 r. w posiadanie Muzeum weszło muzeum Czartoryskich oraz Muzeum Przemysłu Artystycznego. Obecnie istniejące oddziały Muzeum Narodowego to:
- Gmach Główny, w którym mieszczą się trzy stałe galerie: Galeria "Broń i Barwa w Polsce", prezentująca w dziewięciu salach ponad 1600 eksponatów od X w. do roku 1945; Galeria Rzemiosła Artystycznego przedstawiająca dzieła polskiego i zachodnioeuropejskiego rzemiosła, od średniowiecz po secesję, m. in. czarę i relikwiarz włocławski, instrumenty muzyczne, zegary, zbiory szkła, przedmioty należące do wybitnych osób i wiele innych; Galeria Sztuki Polskiej XX wieku, gdzie wystawione są dzieła malarstwa, rzeźby i grafiki od roku 1890 do ostatnich lat, a głównymi zbiorami sądziła Młodej Polski.
- Galeria Sztuki Polskiej XIX w. w Sukiennicach zawiera zbiory malarstwa i rzeźby najwybitniejszych artystów tego stulecia. Znajdują się tu prace Matejki, Chełmońskiego, Wyczółkowskiego, Malczewskiego, Bacciarellego, Michałowskiego, Grottgera, Rodakowskiego, Podkowińskiego, i wielu innych.
- Pałac biskupa Erazma Ciołka prezentujący zbiory polskiego malarstwa i rzeźby od XIV do XVIII w. (do 1764 r.) i sztuki cerkiewnej, przede wszystkim ikon z przekroju ostatnich sześciu stuleci.
- Dom Jana Matejki, gdzie zobaczyć można dzieła tego artysty i pamiątki po nim, a także zebrane przez niego rozmaite zabytkowe przedmioty związane z Krakowem.
- Muzeum Stanisława Wyspiańskiego w Kamienicy Szołayskich, w którym prezentowane są różne dzieła tego wybitego, wszechstronnego artysty związanego z Krakowem. Prace i pamiątki podzielone są chronologicznie i tematycznie, od czasów edukacji i podróży artystycznych, poprzez autoportrety artysty, różne prace związane z teatrem, aż do dzieł związanych z życiem prywatnym autora - portretów żony i dzieci oraz rodzinnych pamiątek.
- Dom Józefa Mehoffera, artysty młodopolskiego, ucznia Stanisława Wyspiańskiego. Otwarto go w 1996 roku po pracach odtwarzania wnętrz. Prezentowane są różne prace tego malarza i witrażysty, jak też zebrane przez niego eksponaty i pamiątki rodzinne.
- Muzeum im. Emeryka Hutten - Czapskiego, w którym prezentowane są zbiory monet, banknotów, medali, orderów, rycin, porcelany i szkła oraz biblioteka ze starodrukami, zebranymi przez hrabiego Hutten - Czapskiego i uzupełniane potem przez Muzeum.
- Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej "Manggha", w której zgromadzono i przedstawiono japońską grafikę, militaria, tkaniny, ceramika oraz malowidła na jedwabiu i papierze i inne.
- Muzeum Książąt Czartoryskich prezentuje zbiory sztuki zebrane początkowo w Puławach przez księżną Izabelę Czartoryską, która gromadziła dzieła sztuki polskiej i europejskiej by ocalić je od zniszczenia. Po powstaniu listopadowym zebrany majątek skonfiskowano ale udało się go uratować. Przewieziony do Paryża przechowywany był w tamtejszej siedzibie rodziny i systematycznie powiększany o różne, czasem egzotyczne eksponaty. Zgodnie z wolą księżnej Izabeli przeniesiono zbiory z powrotem do Polski, do Krakowa i umieszczono w starym Arsenale Miejskim i kilku kamienicach, które zaadaptowano na pomieszczenia muzealne. Najcenniejszymi eksponatami Muzeum są obrazy "Portret damy z gronostajem" Leonarda da Vinci i "Krajobraz z miłosiernym Samarytaninem" Rembrandta.
- Biblioteka Książąt Czartoryskich, w której zgromadzono wiele księgozbiorów, rękopisów, druków wydanych przed 1800 r. i wiele innych, które służyły i służą polskiemu społeczeństwu jako warsztat badań naukowych.
- Muzeum Karola Szymanowskiego w wilii "Atma" w Zakopanem jest oddziałem Muzeum Narodowego w Krakowie, gdzie zgromadzono pamiątki po kompozytorze.
Muzeum Historyczne Miasta Krakowa - powołała je Rada Miasta w 1899 r. jako oddział przy Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa. Dopiero w 1945 r. oddział Archiwum stał się samodzielnym muzeum, które mieściło się w Kamienicy Kruzowskiej przy ul. Św. Jana. Z biegiem czasu Muzeum przejmowało inne lokale, m. in. Pałac "Pod Krzysztofory" na Rynku Głównym. Obecnie Muzeum posiada siedem oddziałów: Krzysztofory - "Z dziejów i Kultury Krakowa", Dom Pod Krzyżem - "Dzieje teatru krakowskiego", Stara Synagoga - "Dzieje i kultura Żydów krakowskich", Apteka pod Orłem, Ulica Pomorska - "Dzieje Krakowa w latach 1939 - 1956", Celestat - "Dzieje Krakowskiego Bractwa Kurkowego", kamienica Hipolitów - "Dom Mieszczański", Zwierzyniecki Salon Artystyczny, Wieża Ratuszowa, Barbakan oraz Dzieje Nowej Huty. Zbiory przedstawiają kulturę, historię polityczną i gospodarczą miasta, sztukę i tradycję mieszkańców na przestrzeni dziejów.
Muzeum Archeologiczne - utworzone przez Krakowskie Towarzystwo Naukowe w 1850 r. jako Muzeum Starożytności Krajowych. Początkowo siedzibą muzeum była Biblioteka Jagiellońska. W 1891 r. zostało wyodrębnione jako samodzielna placówka Akademii Umiejętności i zmienia nazwę na Muzeum Archeologiczne. Pośród sporej liczby eksponatów najciekawszymi są zabytki użytkowej sztuki paleolitycznej znalezione w jaskini Mamutowej, zbiór wykopalisk z Bilcza Złotego imienia Książąt Leona i Teresy Sapiehów, wyposażenie scytyjskiego kobiecego grobu oraz grobu wojownika huńskiego z Jakuszowic, kamienny posąg bożka Słowian - Światowida, żelazne, podobne do siekier grzywny nazwane Skarbem Wiślan i wiele innych starożytnych znalezisk.
Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli - mieści się przy pl. Wolnica w dawnym ratuszu miasta Kazimierz. Zbiór polskiej sztuki ludowe etnografa S. Udzieli stał się początkiem tego najstarszego w kraju muzeum o tej tematyce. Szybko zbiory się rozrosły i dziś można oglądać tu wnętrza dawnych izb, warsztaty rzemieślnicze, ludowe stroje, narzędzia, przedmioty użytku codziennego i związane z różnymi świętami, a także instrumenty muzyczne, sztukę ludową, skrzynie i meble.
Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego - mieści się w najstarszym budynku uczelni, piętnastowiecznym Collegium Maius, będącym jednocześnie najstarszym polskim budynkiem uniwersyteckim. Była tu początkowo siedziba władz uczelni, potem Biblioteka Jagiellońska, a po przebudowie w latach 1949-1964 nadającej budynkowi oryginalny wygląd sprzed 1840 r. przeznaczono go na siedzibę Muzeum. W stałej ekspozycji Muzeum jest dziś libraria - dawna biblioteka z gotyckim sklepieniem, w której wystawione są rekonstrukcje instrumentów Mikołaja Kopernika, Stuba Communis - dawna izba zebrań i jadalnia profesorska, skarbiec z insygniami rektorskimi i Globusem Jagiellońskim z XVI w., pokoje profesorskie, wystawa poświęcona Kopernikowi, studentowi uczelni w latach 1491 - 1495, oraz najstarsza aula uniwersytetu - Aula Jagiellońska, a także schody rektorskie, mieszkanie św. Jana Kantego i Zielona Sala - salon Collegium Maius.
Muzeum Farmacji Uniwersytetu Jagiellońskiego - założone w 1946 r. z inicjatywy okręgowej Izby Aptekarskiej, chociaż potrzeby utworzenia takiego muzeum pojawiały się już w 1881 r. Jest to jedna z największych w Polsce i nielicznych w świecie placówek tego typu. Ekspozycja zawiera odtworzone wnętrza aptekarskich pomieszczeń od XVI do XIX w. oraz ich wyposażenie. Są tu różne wagi, mikroskopy, aparaty destylacyjne, młynki, moździerze, a także starodruki, atlasy i zielniki.
Muzeum Młodej Polski - Rydlówka - (ul. Tetmajera), jest to muzeum związane z jednym wydarzeniem, weselem poety Lucjana Rydla z córką chłopa z Bronowic Jadwigą Mikołajczykówną, które stało się inspiracją dla Stanisława Wyspiańskiego, jednego z gości. Odbyło silono 20 listopada 1900 r. w dworku malarza Włodzimierza Tetmajera (ślub w kościele Mariackim). Muzeum powstało tu 69 lat później dzięki staraniom Oddziału Krakowskiego PTTK i jest przez niego prowadzone. Tetmajer wyprowadził się z dworku w 1903 r., a pięć lat potem kupił go Lucjan Rydel aby zamieszkać tam z rodziną. Część rodziny mieszka w dworku do dziś. Muzeum mieści się na parterze domu i zajmuje cztery izby, z których najważniejsza to "scena", najbardziej związana z dramatem Wyspiańskiego. W dworku zobaczyć można wiele pamiątek związanych z Lucjanem Rydlem i innymi uczestnikami wesela. Wystrój izb także zmienił się niewiele od czasów małżeństwa.
Muzeum Lotnictwa Polskiego - powstało oficjalnie w 1967 r., jednak zbiory gromadzono począwszy od wystawy lotniczej zorganizowanej w 1964 r. przez Aeroklub Krakowski. Zajmuje ono część dawnego lotniska wojskowego Rakowice - Czyżyny. Zgromadzono tu 76 samolotów, 7 śmigłowców, 22 szybowce, a także ponad 100 silników lotniczych. Zbiory prezentowane są w Małym i Dużym Hangarze oraz w Alei MiGów. Ponadto w muzeum znajduje się kolekcja mundurów, orderów i innych pamiątek związanych z lotnictwem, a także zbiory książek, czasopism i instrukcji o skrzydlatej tematyce.
Muzeum Przyrodnicze Polskiej Akademii Nauk - (ul. Św. Sebastiana). Powstało ono w 1865 r. dzięki gromadzeniu zbiorów przez Komisję Fizjograficzną Krakowskiego Towarzystwa Nauk. Na wystawach stałych zobaczyć można różne zbiory ze świata przyrody. Jest tu największe w Polsce oceanarium, wystawa mięczaków, ekspozycja minerałów i skamieniałości, bursztynu, oraz "Fauna Plejstocenu Polski", gdzie pokazany jest najcenniejszy eksponat Muzeum - jedyny na świecie zachowany w całości okaz nosorożca włochatego sprzed ponad stu tys. lat, odnaleziony w 1929 r. w Staruni.